Het LVSV Leuven organiseerde onlangs een discussieavond over de kredietcrisis en de banksector. Zoals ik eerder al schreef werd deze door de overheid veroorzaakt, dat is ook de mening van het LVSV. Hieronder hun persbericht dat 2 dagen geleden werd verstuurd en van de hand is van Nick Roskams en Jens Moens, respectievelijk bestuurslid en politiek secretaris van het LVSV.
De laatste weken laait het maatschappelijk debat op rond de huidige bankcrisis. Als politieke studentenvereniging juicht het LVSV Leuven toe dat hierover een open discussie ontstaat. Maar toch vinden de liberale studenten dat er dringend een aantal misverstanden opgehelderd moeten worden. Wij willen erop wijzen dat de zogenaamde vrije markt niet aan de basis ligt van deze crisis, dat de overheid medeverantwoordelijk is en dat nieuwe reddingsplannen en regulering totaal contraproductief zijn.
Bij het begin van de crisis werd al duidelijk dat het een rondje “vrije markt-bashen” ging worden. Alle politici en media berichten van het falen van de ongebreidelde vrije markt en zelfs van het failliet van het liberalisme. Deze beweringen zijn intellectueel oneerlijk en volkomen onjuist. De financiële sector is immers al decennialang de meest gereglementeerde sector van de economie. De bank- en verzekeringssector is vandaag het voorwerp van ontelbare wetten, besluiten en commissies die moeten zorgen voor een “stabiele” financiële situatie. Zowel het Europese als het nationale niveau zijn kampioenen in het uitvaardigen van deze regulering die heel vaak de werking van de vrije markt uitsluit. Voorbeelden zijn de plafonnering van aangeboden interesten, beperkingen op de vrije toetreding tot de bankwereld, beperkingen op overnames die het redden van banken in moeilijkheden kunnen redden, enz.
In het huidige debat schildert men het vermelde overheidsfalen dikwijls af als marktfalen. Het weze duidelijk dat de crisis veroorzaakt werd door goedbedoeld maar contraproductief overheidsingrijpen. Zo werden de rommelhypotheken in de VS aangemoedigd (zeg maar met een lichte dwang) door de overheid vanuit de idee om meer leningen te verstrekken aan achtergestelde groepen. Fannie Mae was een onderneming die gesponsord werd door de overheid en garanties had dat de staat haar verliezen zou op zich nemen. Dit is niet echt een incentive om de onderneming goed te beheren. Bovendien ligt het expansieve monetaire beleid aan de basis van de reeks slechte investeringen van de laatste jaren. De recente “housing bubble” en “ICT-bubble” zijn daar perfecte voorbeelden van.
Ondanks dit alles heeft de politiek vandaag nog steeds een blind vertrouwen in de overheid om de crisis te bedwingen. Vandaag is er een luide oproep voor weeral een nieuwe reeks regulering. Men moet goed beseffen dat het slechts een reactie is op de voorbije crisis maar dat er geen rekening wordt gehouden met de toekomst. Op de koop toe erkent niemand dat fout overheidsbeleid mee aan de basis ligt van de dreigende recessie. Regels uit het verleden hebben al te vaak bestaande crisissen verergerd. Meer terughoudendheid ten opzichte van deze reguleringen is geen overbodige luxe.
Het reddingsplan van de regering stuurt in dit geval totaal verkeerde signalen naar de bankwereld. In feite zegt men tegen de bankiers: “Doe maar jongens, als het slecht gaat zullen we jullie wel te hulpen komen.” Met andere woorden: winsten worden geprivatiseerd, verliezen gesocialiseerd (lees: winsten voor de bank, verliezen voor de belastingbetaler). Als men u het casino zou insturen met de garantie dat u al uw winst mag houden en dat de verliezen zullen gecompenseerd worden door de staat, zou u dan kunnen instaan voor uw gedrag?
Het LVSV Leuven besluit met te zeggen dat de meest schrikwekkende woorden in het Nederlands zijn: “Er heerst een economische crisis en de overheid zal ze oplossen”.
{ 2 comments… read them below or add one }
[quote]Het reddingsplan van de regering stuurt in dit geval totaal verkeerde signalen naar de bankwereld. In feite zegt men tegen de bankiers: “Doe maar jongens, als het slecht gaat zullen we jullie wel te hulpen komen.”[/quote]
Ik ben het met zowel de vorige als deze blog-post eens, en snap ook dat een redding door de regering de vrije markt kan verstoren.
Toch vraag ik mij af wat dan een goede oplossing zou zijn in het geval dat er zich opnieuw een gelijkaardige crisis zou voor doen.
Als Fortis failliet zou gegaan zijn zouden enorm veel spaarders hun geld verloren zijn. In een perfecte markt zou indereen zijn risico's kunnen inschatten (zoals in een casino).
Ik heb er echter geen idee van hoe ik zelf als spaarder echter had kunnen te weten komen dat Fortis onrechtstreeks in een groot aantal risicovolle leningen geinvesteerd had, en gezien de grootte van de crisis vermoed ik dat zelfs de banken zelf dit risico niet hebben kunnen inschatten.
Hoewel het voor de beslissingen die banken nemen dus mogelijk niet goed is dat zij op voorhand zouden weten dat ze gered zullen worden, is het denk ik voor het vertrouwen van de spaarder net wel belangrijk. Ik kan me moeilijk voorstellen dat het voor de economie (en de veiligheid) positief zou zijn mocht iedereen zijn geld thuis bewaren.
Aan heel deze crisis snap ik eigenlijk ook nog altijd niet precies hoe het zo ver is kunnen komen. Banken hebben dan misschien te risicovolle hypotheken uitgedeeld, er zijn toch blijkbaar massa's mensen geweest waarvan je zou denken dat ze zelf hadden kunnen inschatten dat bij een lening met variabele rente de rente wel eens zou kunnen stijgen en de lening onbetaalbaar wordt…
Beste Adion
Bedankt voor uw reactie! U haalt een aantal interessante en correcte zaken aan.
Natuurlijk zou in het huidige systeem een failliet van Fortis een drama zijn. De fout ligt echter bij dit systeem. Mensen hoeven zich geen zorgen te maken over stabiliteit van banken en die informatie wordt dus ook niet door hen gevraagd. Indien de staatsgaranties er niet zouden zijn, zouden banken concurreren op vlak van vertrouwen en stabiliteit en met zekerheden schermen, vaak zelfs externe verzekeringen en waarborgen, en niet met de hoogste rente.
We kunnen onze maatschappij niet plotseling in een andere situatie brengen, hoe goed dit ook zou zijn op lange termijn. En als mensen een staatsgarantie krijgen mogen ze er ook van uitgaan dat deze klopt. Echter in een vrije markt zou de stabiliteit van een bank een key selling point zijn waar iedereen rekening mee houdt.
Wat deze crisis betreft: deze is grotendeels de schuld van de overheid. De Amerikaanse hypotheekverzekeraars Fannie Mae en Freddie Mac zijn gestart door de staat. Zij kregen van de Amerikaanse huisvestingsdienst de opdracht om minstens 52 procent (2004) van de hypotheken naar lage inkomens te laten gaan. Banken volgden omdat de staat, onder de Clinton administratie, effectief rechtszaken startte tegen kredietinstellingen die teveel hypotheken voor mensen uit een lage inkomensklasse of bepaalde etnische achtergrond weigerden. Banken moesten dus wel sub-prime mortgages geven, en hebben dan het risico proberen te balanceren door het als belegging te verkopen. Een flater van de overheid dus, vanuit een poging om een sociaal beleid te voeren via dwangmaatregelen.
Overigens ijverde de staat om de traditionele voorschotten te verminderen en te laten vallen. Oorspronkelijk moest 20% uit eigen middelen komen, waardoor mensen dus een behoorlijke smak geld moesten investeren in de hypotheek. De kans dat deze mensen dan niet betaalden was heel klein, ze konden behoorlijk wat eigen geld verliezen. De staat zorgde ervoor dat dit bedrag kleiner en kleiner werd, tot op 0%. Dus voor de mensen zelf zorgde het niet betalen van de hypotheek ervoor dat ze eigenlijk… niets verloren.
Dit zorgde ervoor dat hypotheken werden toegekend aan mensen met geen of niet adequaat inkomen, die geen incentive hadden om te besparen op de hoeveelheid geld dat ze leenden.
Daar komt nog bij dat na de aanslagen van 2001 de overheid aan de centrale bank de opdracht gaf om de economie aan te zwengelen. Het gevolg was een artificieel lage rente waardoor leningen spotgoedkoop werden. Dit zorgde uiteraard voor een bubbel, die vroeg of laat wel moest barsten.
Dus, de banken werden onder druk gezet door de staat met wetten en rechtzaken, de mensen zelf hadden geen incentive om spaarzaam te lenen en die leningen zeker terug te betalen en de economie zat in een kunstmatige groei…
Waarom zag men dit niet aankomen? Dat zag men wel. Heel wat mensen schreeuwen al jaren moord en brand… en werden genegeerd. Niemand hoort graag dat er een recessie komt als alles net heel goed lijkt te gaan. Vooral de politiek niet.