Toen ik deze tekst schreef had ik geen idee dat hij maanden actueel zou blijven en dat men écht zou overgaan tot het oprichten van eigen scholen. Ik dacht tot voor kort dat het algemeen verbod (wat trouwens lijkt uitgelokt door de Raad van State) leerlingen naar het katholieke net zou trekken.
De hoofddoek staat opnieuw ter discussie nu een Antwerpse school haar leerlingen verbiedt er een te dragen. Onmiddelijk boze reacties, zowel door moslims als feministen en socialisten. Het verbod zou racistisch zijn, het zou meisjes van school weghouden, het zou integratie terugdraaien en ga zo maar verder.
Voorstanders van een verbod wijzen op integratie, de hoofddoek als symbool van onderdrukking en op sociale druk.
Het gaat nooit over de hoofddoek zelf, het gaat nooit over dat lapje stof. Wel over waar dat lapje stof voor staat. In bepaalde gebieden worden meisjes zonder hoofddoek continu lastiggevallen. Fadela Amara schreef hierover het boek “Ni Putes, Ni Soumises” en legde zo een cultuur van intimidatie, verkrachtingen en geweld bloot in de verpauperde Parijse banlieus. De hoofddoek is daar zowel het symbool van onderdrukking als het enige redmiddel om het racaille niet achter je aan te krijgen.
Anderzijds wijzen heel wat moslims erop dat de hoofddoek een cultureel iets is en heel wat meisjes het gebruiken als een uiting van identiteit. Dat verklaart ook waarom het dragen van de hoofddoek enkel in het westen en in dictaturen niet vermindert. Meisjes met een hoofddoek worden niet per definitie onderdrukt.
Is de hoofddoek een symbool van onderdrukking of is het verbieden ervan net een vorm van onderdrukking?
Maar plaatsen we alles wel in het juiste perspectief? De hoofddoek is een cultureel iets, volgens sommigen een religieus is. Het keppetje van de Joden is dat ook. Het kruisbeeldje dat christenen dragen is dat ook, en de tulband van de Sikh’s al eveneens. En ik zie geen reden om een onderscheid te maken tussen die religies. Een waandenkbeeld is een waandenkbeeld, of dat zich nu uit in een hoofddoek of een kruisbeeld. Opmerkelijk overigens dat zowat alle religies vrouwen onderdrukken.
Waarom zou ik de hoofddoek dan anders behandelen dan de tulband van een Sikh of het kruisbeeld van een christen of het keppetje van een Jood? Eigenlijk staan ze voor hetzelfde. Een religie die bijna altijd de gelijkwaardigheid van vrouwen miskent. Maar, en dit is belangrijk, geen van die symbool staan énkel voor die onderdrukking. Ook de hoofddoek niet. Quid hoc, ergo procter hoc klopt niét. Een moslima met hoofddoek wordt niet altijd onderdrukt. Een moslima zonder hoofddoek wordt soms wel onderdrukt. Maar een meerderheid van de moslima’s die onderdrukt worden, draagt de hoofddoek.
Wat nu? De hoofddoek is een zeer geladen symbool maar het is niet exclusief een symbool van onderdrukking. Het dragen van de hoofddoek op een publieke plaats kan volgens mij dan ook niet verboden worden. (waarmee ik niet zeg dat een symbool van onderdrukking dan wél moet verboden worden)
Maar dat maakt niets uit in dit geval. Het gaat hier niet om een publieke plaats maar om een school. Een school mag een reglement opleggen en mag daar kledingvoorschriften in plaatsen. Een orthodoxe Jood mag gevraagd worden zijn keppetje af te zetten in de school, een moslima mag gevraagd worden haar hoofddoek uit te doen, een koptische christen mag gevraagd worden het grote kruisbeeld rond zijn/haar nek af te leggen. Niet mee akkoord? Dat is dan heel spijtig. Er is vrijheid van onderwijs, start gerust een school waar dit alles wél mag.
De hoofddoek is een lapje stof. Het verdient niet meer respect, maar ook niet minder.
